ББОУБ логотиби, Билим берүүдө баалоо жана окутуунун усулдары борборуSynak JRT
KG

ЖРТдагы аналогиялар жана сүйлөмдөрдү толуктоо

Бул бөлүмдө 30 тапшырма жана 30 мүнөт бар — бир тапшырмага бир мүнөт. Биздин тесттерде адегенде 20 аналогия, андан кийин сүйлөмдөрдү толуктоого 10 тапшырма келет. Бул жерде окуу китебиндеги билим дээрлик керек эмес: сөздөрдү жана алардын ортосундагы байланышты канчалык так түшүнөрүңүз текшерилет.

Аналогиялар

Белгилүү бир катыш менен байланышкан эки сөз берилет. Варианттардын ичинен сөздөрү ошондой эле байланышкан жупту табуу керек. Эң ишенимдүү жол — үлгү үчүн байланыштыруучу сүйлөм түзүп, аны ар бир вариантта текшерүү. Мисалы, «кайың : дарак» → «кайың — дарактын бир түрү». Ошол эле сүйлөм туура бойдон калган жуп туура келет.

Биздин тесттерде кездешкен байланыш түрлөрү

  • Синонимдер, антонимдер, белгинин даражасы
  • Тек жана түр, бөлүк жана бүтүн
  • Буюм жана анын белгиси, материалы, милдети
  • Ишмер, курал, эмгектин натыйжасы, орун
  • Себеп жана натыйжа, удаалаштык

Түшүнүү үчүн бир нече мисал: «жылуу : ысык» — белгинин даражасы; «дөңгөлөк : велосипед» — бөлүк жана бүтүн; «айнек : терезе» — материал жана буюм; «дарыгер : оорукана» — иш жасоочу жана иш орду; «өрт : күл» — себеп жана натыйжа.

Сүйлөмдөрдү толуктоо

Сүйлөмдө кемтик орундар бар, маанисине туура келген вариантты тандоо керек. Негизги жардамчы — байламталар: алар сүйлөмдүн бөлүктөрү кандай байланышканын көрсөтөт.

  • бирок, ал эми, -са да — карама-каршылык: экинчи бөлүк биринчиге каршы келет;
  • ошондуктан, демек — натыйжа;
  • анткени, себеби — себеп;
  • эгер — шарт; сыяктуу, ошондой эле — салыштыруу.
  • Сүйлөмдүн бөлүктөрүнүн логикалык байланышы
  • Сөздүн мааниси, түшүндүрмө, аныктама, туруктуу сөз айкашы

Көп кездешкен каталар

  • Байланышы ошондой жупту эмес, ошол эле темадагы жупту тандоо: «дарыгер : оорукана» жана «дарыгер : бейтап» — бир темада, бирок байланыштары ар башка.
  • Тартипти чаташтыруу: «дарак : кайың» — «кайың : дарак» менен бирдей эмес.
  • Байланыштыруучу сүйлөм өтө жалпы болуп калып («бири-бири менен байланышкан»), бир нече вариант туура келип калуу. Анда аны тактаңыз.
  • Толуктоодо биринчи сөздү гана текшерип, жуптагы экинчи сөз туура келбей калуу.

Мисал менен талдоо

Үлгү: «кайчы : кесүү». Байланыштыруучу сүйлөм: «кайчы менен кесишет» — буюм жана анын милдети. Варианттарды текшеребиз. «Араа : араалоо» — араа менен араалашат, туура келет. «Мугалим : мектеп» — иш жасоочу жана орун, туура келбейт. «Кар : ак» — буюм жана белги, туура келбейт. «Китеп : окуу» — китепти окушат, бул да туура келип калгандай. Эки вариант туура келсе, сүйлөмдү тактоо керек: «кайчы — кесүүчү курал». Араа — курал, китеп — курал эмес. Жооп: «араа : араалоо».

Кантип машыгуу керек

Сөз байлыгыңыз канчалык бай болсо, аналогиялар ошончолук тез чечилет. Көбүрөөк окуп, тааныш эмес сөздөрдү маанилеш жана карама-маани сөздөрү менен кошо жазып алыңыз. Блок менен чечиңиз: 20 мүнөттө 20 аналогия, андан кийин талдоо. Талдоодо туура жоопту гана эмес, калган варианттар эмне үчүн туура келбегенин да караңыз.

Стратегия

Бир мүнөттөн ашык токтолбоңуз: аналогиялар же тез чечилет, же такыр чечилбейт. Татаалын белгилеп, бөлүктүн аягында кайтыңыз. Сүйлөмдөрдү толуктоодо адегенде сүйлөмдү толук окуп, өзүңүз кайсы сөздү коёруңузду чечиңиз, андан кийин аны варианттардан издеңиз.

Кыскача

Аналогиялар үчүн эрежелер барбы?

Даяр эрежелер жок. Байланыштын түрлөрүн билүү (алар жогоруда саналган) жана көп окуу жардам берет.

Эки вариант туура келсе эмне кылуу керек?

Кайчы менен болгон мисалдагыдай, байланыштыруучу сүйлөмдү тактоо керек: сүйлөм канчалык так болсо, ага ошончолук аз вариант туура келет.

Бул тесттин канча бөлүгү?

150 суроонун 30у. Биздин тесттерде — 20 аналогия жана сүйлөмдөрдү толуктоого 10 тапшырма.

Жоопту билбесем эмне кылам?

Туура эмес экени анык болгон варианттарды алып салып, калгандарынан тандаңыз. Сайтта пайыз туура жооптор боюнча эсептелет, ошондуктан бош калган суроо эч нерсе бербейт.

Кайталоо: материалдардагы «Окшоштуктар: байланыштын түрлөрү» макаласы. Машыгуу: негизги сынамык тест. Дагы: Окуу жана түшүнүү · ЖРТнын түзүлүшү